Yıllık transfer fiyatlandırması işlemlerinin raporlanması

SERKAN GÜNEŞ Mali Müşavir

YILLIK TRANSFER FİYATLANDIRMASI İŞLEMLERİNİN RAPORLANMASI


SERKAN GÜNEŞ

Mali Müşavir                                                

serkangunes@fenerbahce.com.tr


Vergi mevzuatımızın 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu 13. Maddesi düzenlemesi gereğince Türkiye’deki tam ve dar mükellef gerçek kişi ve kurumlar ilişkili kişilerle gerek yurt içi gerekse yurt dışı faaliyetleri ile ilgili olarak yapılan mal veya hizmet alım ya da satım işlemleri transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı kapsamına alınmış ve  mükellefler açısından bazı yükümlülükler doğurmuştur.Bu yükümlülük kapsamında vergi idaresine yapılacak bildirim ve kullanılacak olan yöntemler ile ilgili tebliğler yayınlanmıştır.

Yıllık denetim planlamaları ve risk analizleri açısından değerlendirildiğinde transfer fiyatlandırması formu ile yıllık raporlarda beyan edilen bilgiler daha önemli hale gelmiştir.

Yıllık Transfer Fiyatlandırması Raporunu Kimler Hazırlamalı?

Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı’na kayıtlı mükelleflerin bir hesap dönemi içinde ilişkili kişilerle yaptığı yurt içi ve yurt dışı işlemleri ile diğer kurumlar vergisi mükelleflerinin bir hesap dönemi içinde ilişkili kişilerle yaptığı yurt dışı işlemlere ilişkin olarak “Yıllık Transfer Fiyatlandırması Raporu” olarak  kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresine kadar hazırlamaları zorunludur.

Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı’na kayıtlı mükellefler dışındaki diğer kurumlar vergisi mükellefleri bir hesap dönemi içinde ilişkili kişilerle yaptıkları yurt içi; gelir vergisi mükellefleri de bir takvim yılı içinde ilişkili kişilerle yaptıkları yurt içi ve yurt dışı işlemlere ilişkin olarak aşağıda yer alan bilgi ve belgeleri istenmesi durumunda İdare’ye veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlara ibraz ederler.

İlişkili kişi tanımı Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Genel Tebliğ (Seri No: 1) de  detaylı olarak anlatılmış fakat işlem tutarlarıyla ilgili bir bilgi verilmemiştir.

Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç neleri kapsar?

Kurumlar, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunursa, kazanç tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılır. 

Kurumlar Vergisi Kanunu Kapsamında Değerlendirildiğinde;

Kurumlar Vergisi Kanunu açısından bir işlemin Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı olarak değerlendirilebilmesi için aşağıdaki şartları taşıması gerekmektedir.

- Bir kurum tarafından bir mal veya hizmet alım ya da satımının (alım, satım, imalat ve inşaat işlemleri, kiralama, kiraya verme işlemleri, ödünç para alınması ve verilmesi, ikramiye, ücret ve benzeri ödemeleri gerektiren işlemler de bu kapsamdadır.) yapılmış olması,

- Söz konusu kurumun bu mal veya hizmet alım ya da satımını ilişkili kişilerle yapmış olması,

- Bu mal veya hizmet alım ya da satımında “emsallere uygunluk ilkesi ”ne aykırı olarak fiyat veya bedel tespiti yapılmış olması gerekmektedir.

Gelir Vergisi Kanunu Kapsamında Değerlendirildiğinde;

Gelir Vergisi Kanunu açısından bir işlemin Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı sayılabilmesi için;

Teşebbüs sahibi tarafından bir mal veya hizmet alım ya da satımının yapılmış olması,

Teşebbüs sahibinin bu mal veya hizmet alım ya da satımını ilişkili kişilerle yapmış olması gerekmektedir.

Gelir Vergisi Kanunu’nun uygulanmasında “teşebbüs sahibi” ifadesi, ticari ve zirai kazanç yönünden gelir vergisine tabi gerçek kişiler ile adi ortaklıkların ortakları, kollektif şirketlerin ortakları, adi ve eshamlı komandit şirketlerin komandite ortaklarını kapsamaktadır.

İstenilen bilgi ve belgeler nelerdir?

Vergi idaresi ilgili kanunun açıklaması olarak yayınlamış olduğu‘’1 Sıra Nolu Tebliğ’’ ile aşağıda yer alan bilgi ve belgelerin hazırlanmasını ve gerekli gördüğü takdirde ilave bilgilerde isteyebileceğini belirtilmiştir.

İstenilen bilgi ve belgeler ;

·         Mükellefin faaliyetlerinin tanımı, organizasyon yapısı (merkez, şube) ve ortakları, sermaye yapısı, içinde bulunduğu sektör, ekonomik ve hukuki geçmişi hakkında özet bilgiler, ilişkili kişilerin tanımı (vergi kimlik numaraları, adresleri, telefon numaraları vb.) ve bu kişiler arasındaki mülkiyet ilişkilerine ilişkin bilgiler,

·         Üstlenilen işlevleri, sahip olunan riskleri ve kullanılan varlıkları içeren tüm bilgiler, - İşlem konusu yıla ilişkin ürün fiyat listeleri,

·         İşlem konusu yıla ilişkin üretim maliyetleri,

·         İşlem konusu yıl içinde ilişkili ve ilişkisiz kişilerle yapılan işlemlerin miktarı ile fatura, dekont ve benzeri belgeler,

·         İşlem konusu yıl içinde ilişkili kişilerle yapılan tüm sözleşme örnekleri, - İlişkili kişilere ait özet mali tablolar,

·         İlişkili kişiler arasındaki işlemlere uygulanan şirket içi fiyatlandırma politikası,

·         İlişkili kişiler tarafından farklı muhasebe standartları ve yöntemleri kullanılıyor ise bunlara ilişkin bilgi,

·         Gayri maddi varlıkların mülkiyetine ve alınan veya ödenen gayri maddi hak bedellerine ilişkin bilgi,

·         Kullanılan transfer fiyatlandırması yönteminin seçilme nedeni ve uygulanmasına ilişkin bilgi ve belgeler (iç ve/veya dış emsaller, karşılaştırılabilirlik analizi),

·         Emsallere uygun fiyat ya da kâr marjının saptanmasında kullanılan hesaplamalar ve yapılan varsayımlara ilişkin ayrıntılı bilgiler,

·         Belli bir emsal fiyat aralığı tespit edilmişse, bu aralığın tespitinde kullanılan yöntem,

·         Emsal fiyatın tespit edilmesi için gerekli diğer belgeler.

Emsallere Uygun Fiyat ya da Bedelin Tespitinde Kullanılan Yöntemler

İlişkili kişilerle yaptıkları işlemlerde uygulayacağı fiyat veya bedelleri, işlemin mahiyetine en uygun olan yöntemi kullanarak tespit ederler.Emsallere uygun fiyata geleneksel işlem yöntemleri olarak adlandırılan karşılaştırılabilir fiyat yöntemi, maliyet artı yöntemi ve yeniden satış fiyatı yönteminden herhangi birisiyle ulaşma olanağı yoksa mükellef, işlemlerin mahiyetine uygun olarak diğer yöntemleri kullanabilir.

1-Karşılaştırılabilir Fiyat Yöntemi

 Karşılaştırılabilir fiyat yöntemi, bir mükellefin uygulayacağı emsallere uygun satış fiyatının, karşılaştırılabilir mal veya hizmet alım ya da satımında bulunan ve aralarında herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilerin birbirleriyle yaptıkları işlemlerde uygulayacağı piyasa fiyatı ile karşılaştırılarak tespit edilmesini ifade etmektedir.

2- Maliyet Artı Yöntemi Maliyet artı yöntemi

Emsallere uygun fiyatın, ilgili mal veya hizmet maliyetlerinin makul bir brüt kâr oranı kadar artırılması suretiyle hesaplanmasını ifade eder. Buradaki makul brüt kâr oranı, işlemi yapan mükellefin bu mal veya hizmetlere ilişkin olarak ilişkisiz kişilerle yaptığı işlemlerde uyguladığı brüt kâr oranı olacaktır.

3-Yeniden Satış Fiyatı Yöntemi

 Emsallere uygun fiyatın, işlem konusu mal veya hizmetlerin aralarında herhangi bir ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilere yeniden satılması halinde uygulanacak fiyattan, makul bir brüt satış kârı düşülerek hesaplanmasını ifade etmektedir.

4- Kâr Bölüşüm Yöntemi ;

 İlişkili kişilerin bir veya daha fazla sayıdaki kontrol altındaki işlemlere ilişkin toplam faaliyet kârı ya da zararının, üstlendikleri işlevler ve yüklendikleri riskler nispetinde ilişkili kişiler arasında emsallere uygun olarak bölüştürülmesini esas almaktadır.

Bu yöntem, geleneksel işlem yöntemlerinin (karşılaştırılabilir fiyat yöntemi, maliyet artı yöntemi, yeniden satış fiyatı yöntemi) kullanılamadığı özellikle karşılaştırılabilir işlemlerin olmadığı ve ilişkili kişiler arasındaki işlemlerin birbirinin ayrılmaz bir parçası olduğu durumlarda kullanılmalıdır.

5- İşleme Dayalı Net Kâr Marjı Yöntemi

 Mükellefin kontrol altındaki bir işlemden; maliyetler, satışlar veya varlıklar gibi ilgili ve uygun bir temele dayanarak tespit ettiği net kâr marjının incelenmesi esasına dayanan bir yöntemdir. İşleme dayalı net kâr marjı yönteminin uygulanması maliyet artı ve yeniden satış fiyatı yönteminin uygulanmasına benzerlik göstermektedir. İşleme dayalı net kâr marjı yöntemi ile bu yöntemler arasındaki fark, diğer iki yöntemde brüt kâr marjı hesaplanırken, bu yöntemde net faaliyet kâr marjının hesaplanmasıdır.

6- Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı ile Anlaşma Usulü

 Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 13 üncü maddesinin (5) numaralı fıkrasında, mükellefin ilişkili kişilerle yaptığı işlemlere ilişkin olarak belirleyeceği yöntem konusunda Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı’na başvurarak anlaşma yapma olanağı getirilmiş ve yöntem üzerinde anlaşma sağlanması halinde, bu yöntemin üç yılı aşmamak üzere belirlenen süre ve koşullar altında kesinlik taşıyacağı ve bu şekilde tespit edilen yöntemin, belirlenen koşullar altında eleştiri konusu yapılamayacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla, uygulayacağı yöntem konusunda tereddütü bulunan mükellefin gerekli bilgi ve belgelerle birlikte İdare’ye başvurarak belli bir dönem için yöntem tespiti talebinde bulunabilmesi mümkündür.

Sonuç olarak,

İlgili kanunun uygulamasını detaylı olarak anlatan Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Genel Tebliğ (Seri No: 1) de belirtildiği gibi rapor her yıl yeniden hazırlanmalı,emsallere uygunluk ilkesi doğrultusunda tespit edilen fiyat veya bedellere ilişkin hesaplamalara ait kayıt, cetvel ve belgeler saklanmalıve ilgililer talep ettiği takdirde gerekli evraklar raporla birlikte 15 gün içinde sunulmalıdır.